Interview met Stephanie Gildemyn

INTERVIEW MET STEPHANIE GILDEMYN (°1980) 

Residentie Arteventura, Corteconcepcion, Spanje, lente 23

Deel 1  (in het bos waar je werkt) 

HVC  (Hilde Van Canneyt)  Beste Stephanie, we zijn hier beiden op residentie in Arteventura in Corteconcepción in Spanje. Waarom is een residentieplek zo belangrijk voor een kunstenaar? 

SG  (Stephanie Gildemyn)  Deze residentie heeft alles in zich. Voor mij is een van de belangrijkste drijfveren, dat ik me hier zo goed kan focussen. Ik kan hier onbeperkt in mijn gedachtestroom doorwerken. Ik laat alles ontstaan, zonder dat er iets anders gebeurt. Dat repetitieve aspect marcheert voor mij heel goed. Ik werk altijd hard op een residentie, contradictorisch ontspant me dat. 

HVC Ik snap het, in the everyday life, run je naast je praktijk, een groot huishouden. Je hebt een gezin met drie zonen. Het is de derde maal dat je naar hier komt. Waarom kies je telkens voor deze plaats? 

SG  Ze steunen me hier volop. Deze plek wordt beheerd door een Belgisch koppel, Hilde Van Gorp en  en Peter De Ridder. Je voelt dat dit voor hen een passieproject is. Op elke mogelijke manier proberen ze een kunstenaar te helpen met wat in hun vermogen ligt. Al is het net hun bedoeling de kunstenaar totaal vrij te laten, ook op sociaal vlak. Wie meer nood heeft aan contact met hen is even welkom als iemand die zich liever afzondert. Het is hier wél de eerste keer dat ik letterlijk de natuur intrek. 

HVC  Rond welke thema’s draait jouw werk? 

SG  Ik gebruik graag de mythologische verhalen. De meest omvangrijke reeks is de Sisyfusreeks, waar ik al sinds 2019 aan werk. Ze omvat reeds 180 unieke werken. Ik ben ervan overtuigd dat het een heel hedendaagse mythe is. Als ik met mensen praat, komen veel soortgelijke vertellingen naar boven. Mensen herkennen zich in het verhaal. Het is voor mij een onuitputtelijke inspiratiebron. 

HVC  We zitten hier à la lettre in een bos, een Finca genoemd.  Ook kunstenaars Valerie Doutreluingne en David Noro zijn hier nu op residentie. Na het ontbijt trek je naar de heuvels. Je plant hier letterlijk je schildersezel in de natuur, zoals we dat kennen van de impressionisten. Daarnaast neem je papier, acrylverf, water en stiften mee. Wat gebeurt er daar dan? Ik ben er niet bij, want ik blijf in het atelier om aan een grote tekentafel op mijn pc te werken. 

SG  Een van mijn doelen was loskomen van alles, en dat kan ik hier in dit bos letterlijk en figuurlijk. Ik merk deze derde keer dat het echt dat broeierige en het licht en de schaduw zijn waar ik zo van hou. Daarom is dit mijn leidraad hier: gewoon het landschap tekenen. Niet als een impressionist – waarnemingstekenen is niet wat mij nu rijker maakt – maar ik ben terug op een andere manier gaan kijken: ik ben eerst uitgegaan van de schaduwen. Die zijn naargelang het moment van de dag anders. De schaduwen schuiven door de zon snel op en zijn nooit lang in stilstand. Je kàn er gewoonweg niet lang aan werken. Al wil ik langs de andere kant net die beweging ‘vangen’. 

HVC  Werk je erna nog verder in dit deelatelier op Arteventura? 

SG  In dit geval niet. Want de lichtgedeeltes van die schaduwen zijn voor mij kleine raampjes op die landschappen. 

In het atelier in Gent werk ik soms door op werken, of zijn mijn beelden die ik heb gemaakt, mijn inspiratie- en vertrekbron. Maar hier in die vrijheid probeer ik mijn werken ‘puur’ te houden in de mindset die ik heb tijdens het werken in de natuur. Die omgeving werkt ongelooflijk op me in. Ik zie het bijna als een performance. Alsook is het meditatief natuurlijk. 

HVC  Zie je dat in België ook zitten om gewoonweg in de natuur te werken?   

SG  Het zou in België iets meer voorbereiding vragen. Het is hier ook windstil: zalig! Er zijn veel rotsen en paden, die zijn gevormd door reeën, denk ik. Ze worden fel belicht door de zon en creëren licht en schaduw. Het ruikt hier ook zo ongelooflijk goed! De planten en kruiden beginnen te zweten en geven een zalige geur af. Héérlijk!

HVC  Ik zie je vaak tijdens het wandelen, foto’s van schaduwen nemen.  

SG  Dat is om later te gebruiken. Ik zeg niet dat ik ze abstraheer, maar het rijmt met abstractie. Ik zet voor- en achtergrond vaak op dezelfde voet, waardoor het lijkt alsof ik vlak werk. Soms krijgt de achtergrond zelfs meer aandacht dan de voorgrond of gaat ze zelfs over de voorgrond heen. Waarom? Waarschijnlijk is dat een deel van mijn artistieke evolutie geweest, iets dat ik in mijn beginjaren als kunstenaar onderzocht. Ik begreep toen heel goed dat het niet uitmaakt welke techniek je uitzoekt om je verhaal te vertellen. Ik besloot mijn verhaal te vertellen via het platte vlak. 

Voor mij is een schilderij heel rijk: ik kan daar ongelooflijk veel betekenis uit halen. Het werkt daarom niet voor iedereen, maar niet iedereen hoeft schilderen fijn te vinden. Ik heb evenveel respect voor andere soorten kunst. 

HVC  We bevinden ons in deze residentie tussen de steeneiken. Zoek je elke dag hetzelfde plekje op? 

SG  Ja, ik heb hier een afgebakend gebied gekozen. Ook praktisch, ik moet elke dag met al mijn gerief zeulen, er zijn niet zoveel platte stukken. En het voelt hier ook veilig. Al zou ik niet schrikken als er een centaur komt opdagen. (lacht)  Ik ondervind dat ik hier zuurstof aan mijn werken kan geven. 

HVC  Breng je deze tekeningen onder de noemer ‘Arteventura-reeks’?

SG  Ik heb een vroegere reeks die ik ‘Spaanse tuinen’ noem. Al mijn verblijven hier zorgden ervoor dat ik met een nieuwe reeks naar huis ging. Deze had telkens een impact op mijn atelierwerk thuis: alsof ik de bron van het creëren hier vindt en het in België verder uitwaaiert. 

HVC  Kies je de kleuren ‘op het gevoel’? 

SG  Ja. In Gent werkte ik lang met een beperkt kleurenpalet. Het was een bewuste keuze om alleen maar blauw, bruin en wit te gebruiken. Zelfs om iets heel natuurlijk te schilderen, vind ik het fijn om bijvoorbeeld met paars te werken, omdat mijn blik ook artificieel is.  

Wat ik aantrekkelijk vind om hier te werken, is dat ik zowel kan denken als spreken in beeld. De gedachten die ik heb, kan ik transformeren tot beelden, deze kan ik ‘laten gebeuren’. Ik vind het fantastisch als ik op die manier mijn taal kan delen. Als mensen me komen zeggen dat ze het ook ‘voelen’, maakt me dat enorm gelukkig. 

HVC  Wanneer beslis je hier in Spanje dat een werk klaar is? 

SG  Als ik er met een frisse blik naar kijk en het aanvoelt als ‘af’. 

HVC  Hoe noem je de stijl van je werk?

SG  Ik kan het voorlopig niet thuisbrengen, ik kan niet zeggen dat een andere kunstenaar op een gelijkaardige manier werkt.

HVC  Hoe wil je dat wij later kijken naar de werken die je hier buiten maakte? 

SG  Wie een werk graag ziet of koopt, geeft er sowieso een eigen invulling aan. Je kan nog zo hard je best doen om ervoor te zorgen dat de ander leest wat jij wil dat ze lezen, maar dat heeft weinig zin. Ik stel het open voor andere harten. 

Het enige dat ik doe, is mijn manier van kijken vertalen en dat ook gebruiken als een taal, net zoals een muzikant: hij componeert zijn muziek met noten en speelt die op een instrument. Daar zit ook een ‘bedoeling’ of ‘boodschap’ achter, maar het blijft nog altijd de luisteraar die er zijn eigen betekenis aan geeft.   

deel 2 Tijdens een boswandeling

HVC   Ben je opgegroeid in een kunstzinnig nest? 

SG   Wat mijn ouders betreft niet, maar mijn grootvader was amateurschilder en mijn grootmoeder maakte knutselwerken voor familiefeesten. Ik zag bij hen altijd het plezier van het creëren. Anderzijds merkte ik bij hen ook dat zij immer de wens hadden om kunstenaar te zijn, maar zij kregen daar de kans niet toe. Nu leven we in een tijd dat ik merk dat ik die gelegenheid wil aangrijpen. 

HVC  Je volgde een Grafische Opleiding in Luca School of Arts, vanwaar de ommeslag tot vrij creëren? 

SG  Als kind tekende ik veel en was ik altijd een trouwe leerling van de woensdagacademie. Eens in het middelbaar humaniora, koos ik voor kunstonderwijs na de schooluren, maar na het afronden van mijn humaniora op 18 jaar, verkoos ik een voltijdse studie in de vrije grafiek. Ik keek ook naar de opleiding schilderkunst, maar had meer zin om beter te leren tekenen, en dat vond ik ook in het grafische. Al ben ik er met schilderijen afgestudeerd. (lacht) 

HVC  Beroepshalve ging je wel in dat grafische verder. 

SG  Toch ging het snel richting kleur, pigment en de vrijheid van het platte vlak.   

HVC  En toen huurde je een atelier bij Nucleo te Gent en begon je ‘kunstenaarsboetiek’ te draaien. Maar daarvoor had je eerst de nodige feedback nodig, vooraleer je het essentiële zelfvertrouwen krijgt om ‘kunstenaar’ te worden.  En ik merk aan jou dat je – meer dan bij andere kunstenaars – je enorm voorbereid, een strak plan hebt, etc. Zijn er elementen die je hebt over- of onderschat? 

SG  Ik kan het in twee delen splitsen: er is een onderstroom in dat kunstenaarsschap waaruit ik altijd weer put en dan is er de ‘realiteit’. 

Die onderstroom zag ik al van jongs af aan: hoe die kunstenaars iets wonderlijks konden oproepen. Ik had ook de overtuiging dat mensen die met kunst bezig waren, rijker waren. Rijker op verschillende vlakken. Toen ik de studies aanving, leek het me een ticket voor een weelderiger en mooier leven. Je ziet mooiere dingen, je kan de wereld scheppen zoals je deze ziet, ermee communiceren, diepere connecties maken, etc. Met je kunst kan je ook de wereld rond. Alles wat een persoon mijn inziens graag heeft, kan via kunst. Dat is de onderstroom. En de realiteit daarbovenop is dat er natuurlijk veel dingen of ideeën niet lukken, niet doorgaan, etc. Ook de juiste mensen zoeken om iets te verwezenlijken, het financiële, het is allemaal niet zo evident. Net zoals iedere zelfstandige ondernemer moet je eigenlijk iets verder durven gaan. 

HVC  Ben je blij met je tocht totnogtoe? 

SG  Absoluut! 

HVC  Je deelt je atelier met Manon Decraene en Elisia Poelman. Een atelier thuis zou je minder liggen?

SG  Dat is niks voor mij. Ik wil me niet afsluiten. Ik zie daar enorm van af. Ik vind het fijn om te werken op een plaats waar ik zie dat de dingen zijn veranderd. Ik vind het inspirerend als iemand naast mij aan het werk is. Al hoef ik heus niet elke dag urenlang te praten. Nochtans heb ik anderzijds de nood om mij ‘zowel als mens en als kunstenaar’ af te zonderen. In een utopische toekomst zie ik mij later in een groot atelier met assistenten werken, samen alles overlopen, etc. Dromen mag, hé! (knipoogt) 

(ondertussen passeren we blaffende honden, zitten er steentjes in mijn schoenen, etc.) 

HVC  Kunst kan een focus geven, een concentraat, troost geven, zelfs en een ankerpunt zijn… 

SG  … het is een ticket tot een betere wereld. 

HVC  Zien we in je werken ook een ‘maatschappelijke relevantie’ passeren? Voor Jan Hoet was dit belangrijk om werk ‘kunst’ te noemen. Voor mij hoeft dat niet per sé. Ik kan al genieten van schoonheid. Of net niet-schoonheid, kunst die je een kick in the ass geeft. Hoewel, dan is het wél relevant! (knipoogt) Ach kunst… Alles is waarheid. Of niks… 

SG  De maatschappelijke relevantie van mijn Sisyfusreeks, is dat ik in mijn nabije omgeving zie dat er mensen gewoonweg omvallen, door gewoon te willen functioneren in het dagelijkse leven. Daarmee bedoel ik: burn-outs. Mooie sterke personen die gewoonweg mee willen, maar niet meer mee kunnen… 

HVC  Want wie is eigenlijk normaal? Degenen die meekunnen of wie niet meekan? Mede ook – en daarmee moet ik mijn anti-computer- ouders overtuigen – wegens de overload aan vooral die digitale wereld, die eigenlijk niet de echte wereld is. 

SG  Er zijn veel mensen die wel rechtop blijven, maar goed beseffen: ‘die Sisyphus, dat ben ik.’ Velen blijven altijd maar tegen muren botsen en denken: ‘Het wordt allemaal te absurd, waar zijn we mee bezig?’ We hebben het hier wel over emotie, maar het heeft een maatschappelijk gedragen effect. 

Over de Nimfen en Saters reeks: de maatschappelijke relevantie die ik daarin zie, was in de periode van de me-too-beweging. Ik heb de Saters  in mijn werk verwerkt en de Nimfen liet ik ‘met elkaar bezig zijn’. Af en toe zijn er Nimfen die Saters schaken, omdat je in de schilderijen in de kunstgeschiedenis bijna altijd het omgekeerde ziet. In de literatuur merk je soms dat Nimfen samenspannen en de Sater lokken, en hem eigenlijk bijna dwingen, wat langs beide kanten niet zo netjes is. Dat is ook MeeToo. Want wie is er nu schuldig? Vandaar dat ik ook die poorten maakte: om de mensen erdoor te laten stappen. 

Na een duik in de zwemvijver, zijn we terug in het atelier

HVC  Creëerde je alle werken die hier hangen in deze drie weken durende residentie? 

SG  Ik bracht dertig werken mee die ik ter plekke op mijn residentie in 2018 creëerde. Dat was evenzeer één van mijn drie doelen: om deze af te ronden. Toen al, zaten het broeierige en de schaduwen erin die ik zo aantrekkelijk vind. Maar ook in een vertaling – bijvoorbeeld met een raampartij erop – wat dan een filter is die ertussen zit. 

Deze werken gaan over de menselijke blik, in dit geval mijn blik dus. Ik vond die werkjes wel fijn, maar vond ze nooit goed genoeg om ze tentoon te stellen. Ook nam ik een dertigtal stuks van een latere residentie mee, maar deze gebruikte ik als grondlaag, dat zijn volledige nieuwe werken geworden. Ik maakte daarvan een linker- en rechterdeel. Ik vroeg Peter De Ridder om houtblokjes te maken, waarover ik die doekjes spande. Het werden bijna kleine sculpturen. Ik voorzag daar ook telkens een schilderkader bij. Daardoor zit ik met blokjes die telkens een zijkant hebben. Dit wordt een volledige nieuwe reeks, want ik miste er het heldere en broeierige in. 

HVC  Ik zie hier ook stuks op de grond, bijna platte werken waar je als het ware een omslag van maakte. Ook blauwe werken ontwaar ik ertussen. 

SG  Het zijn de kleine versies van de grote Sisyfuswerken die in mijn atelier staan. Ik haal die Sisyfus reeks telkens aan om verder op te werken. Dat was mijn tweede doel.

HVC  En doel drie? 

SG  In het landschap zitten en alles laten gebeuren. Ik wilde daarin vooral op mijn blik vertrouwen. 

HVC  En is dat gelukt? Wat is het verschil met drie weken geleden toen je hier aankwam? Voel je je als kunstenaar geëvolueerd? 

SG  Als kunstenaar maakte ik zeker een evolutie mee, daar ik constant door kon werken. Ik lees nu ook boeken ‘die er toe doen’, iets waar anders weinig tijd voor is. En ik creëerde stukken die iets meer zuurstof gaven aan mijn manier van werken, wat waarschijnlijk nooit in Gent zou zijn gelukt. Deze moeten een nieuw elan geven voor een gans jaar.  

HVC  Het valt me op hoe graag je in reeksen werkt. 

SG  Inderdaad. Ik vind het altijd jammer dat het stopt bij één of twee, omdat het meestal zoveel rijker is als je ze allemaal samen ziet: de ene gedachtestroom leidt tot een andere. 

HVC  Wat is het verband tussen dit Spaanse natuurschoon en Sisyfus?

SG  In mijn geval is zowel het verhaal van Sisyfus als het landschap emotioneel. Landschappen die in kunst worden verwerkt, werken op mijn gemoed. Dat is iets dat voor mij alvast zo functioneert. Daarom begrijp ik voor mezelf waarom ik er telkens naar terugkeer. En waarom niet natuurgetrouw, naar waarneming? Omdat ik vertrouw op mijn vertaling, mijn blik. Waarom Sisyfus en natuurschoon? Hij wandelt niet in het landschap, maar zwoegt erin. Het panorama is erg aanwezig, omdat hij zijn steen naar boven moet rollen. Het is een enorm obstakel, want er zijn hobbels en putten. Maar op het moment dat zijn steen naar beneden valt, keert hij weer zonder ballast, wat makkelijker is, maar mentaal is het zwaar, want hij weet dat alles opnieuw zal beginnen. Ik heb in die reeks niet in alle landschappen de figuur gezet, want dit panorama an sich is al de emotionele toestand van Sisyfus, van mezelf of van jij als kijker. 

HVC  Er hangt hier ook een drieluik. 

SG  Ik creëerde ze op één dag. Ze horen bij mijn ‘derden’. Het is een reeks die ik maakte door met een losse en vrije blik in het landschap te zitten; het te doen kloppen met hoe ik het landschap ervaar. En ik geloof erin dat ik deze soort emotie kan overbrengen.  

HVC  Door welke kunstenaars word jij zelf geïnspireerd? 

SG  Toen ik jong was, was ik enorm onder de indruk van de werken van de Duitse Anselm Kiefer. Als nieuwbakken kunstenaar was ik vooral onder de indruk van de Nederlandse Marlene Dumas. Omdat ze als vrouwelijke kunstenaar met haar werken in musea hing en ze durfde te schilderen op een manier die tegelijkertijd zowel nonchalant als krachtig was.

HVC  En landschapsschilders, word je daardoor geprikkeld?

SG  Daar heb ik als student natuurlijk naar gekeken, nu heb ik geen behoefte meer om ze te bestuderen. Tenslotte ben ik iets totaal anders aan het doen. 

HVC  Welke reactie krijg je doorgaans op je werk? Waarom worden mensen erdoor aangetrokken, kopen ze het? 

SG  Als ik deelneem aan de Open Studio’s van Nucleo in de Lindenlei in Gent, passeren de laatste jaren veel mensen met de duimen omhoog. Heel fijn. Of ik zette er een zeteltje, en dan zat een vrouw er een kwartier en zei: ‘Ik ben gewoon aan het genieten.’ Weer anderen willen over Sisyfus praten. 

HVC  En titels? Hoe zit het daarmee?

SG  Ik denk niet in codes, wel in beelden. 

HVC  In je atelier in Gent hangen je twaalf grote doeken van de Sisyfus-reeks. Wat was je intentie? 

SG  De intentie was in het begin: grote doeken te maken. Maar dat begon pas in de derde fase. Eerst maakte ik aquarellen die ik in dikke staande kaders zette. Ik ben met mijn gezin foto’s gaan nemen in Zuid-België, aan de grens van Frankrijk, waar nog een soort steenbergen- landschappen waren, genre mijnwerkersgebied. Dat zijn eigenlijk bergen, door mensen vervaardigd. Bij de eerste schetsen plaatste ik telkens een figuur, of iemand die het landschap openduwt, aan het nadenken is, of actief is. Het werd een aantrekkelijke reeks, ik kreeg er veel respons op. Ze is al uitverkocht. Wat ik nog over heb, zijn de kunstenaarsedities. 

Erna was het mijn doel om over te gaan tot een serie grote schilderijen: ik ben ervan overtuigd dat als je werkt op de schaal van iets, de taal ook verandert. En je kan een schilderij veel meer ervaren als het een groot formaat is. Dat kan ook met een klein werkje – beiden zijn evenwaardig – maar geven toch een ander gevoel. Ik koos er bewust voor dat die schilderijen het formaat van een deur zouden hebben, omdat ik het idee wil creëren dat je lichamelijk ergens door zou willen stappen naar die wereld erachter, al heb je dat zelf niet direct door. Voor mij zijn dat twaalf poorten. Die grote werken zijn meer geabstraheerd dan de kleine. Die abstractie was altijd een doel, maar in mijn achterhoofd vond ik dat er af en toe figuratie in moest voorkomen. 

HVC  Waarom?

SG  Omdat ik toch telkens weer een kleine knipoog of signaal wil geven. Ik vind het fijner om niet te moeten kiezen tussen het een óf het ander. Ik heb nu eindelijk het resultaat dat ik met die twaalf doeken een landschap creëer, al voel je een zekere vlakte – lees: weinig diepte. Ik werk dat wel eerst uit op papier, omdat ik mezelf een beetje ken. Als ik dat op voorhand niet doe, heb ik de neiging om alles in één doek te willen plaatsen, heb ik bewust tegengehouden. Elk doek volgt een structuur. Je kan het je voorstellen zoals ten tijde van Rembrandt. Je had die diagonalen en cirkels die je kan opbouwen met horizontalen en verticalen. Dat komt hier ook in elk schilderij terug, al is het enkel voor de oplettende kijker zichtbaar. Ik vond het belangrijk om in een ondertoon, een bepaalde lijm tussen de twaalf werken te plaatsen. 

HVC  Wat hoop je dat er met die twaalf doeken gebeurt? Ze zijn nog niet helemaal af, het is een work in progress. 

SG  Het spannende is, dat ik vind dat sommige werken nog een laatste laag verdienen. Ik moet zorgen dat ik het spanningsveld dat er nu is, niet verlies, maar ik voel dat ik nog een ‘route’ wil plaatsen in die landschappen. Daarvoor wil ik of tezamen aan alle twaalf werken, ofwel ze individueel bekijken… Dat valt nog af te wachten.  Mijn wens en doel is om de doeken in een halfrond paviljoen tentoon te stellen, waar die twaalf poorten dermate zijn opgesteld – lichtjes van de vloer, eventueel met een trapje eronder – en dat de constellatie het gevoel van een tempel oproept. Het hoeft daarom geen Griekse tempel te zijn. Het kan evengoed een minimalistische plek zijn. 

HVC  Waarom?

SG  Omdat ik ervan overtuigd ben dat de context van een werk, heel erg meedraagt aan de taal. Denk aan een werk van Kiefer: dat heeft ruimte nodig, moet ook kunnen ademen.

En verder hoop ik dat die reeks kan reizen. Ze kan ook opgesplitst worden: 2×6, 3×4, etc. 

HVC  Ik duim met je mee Stephanie, je werk verdient het!

stephaniegildemyn.be

hildevancanneyt.be